Trong nghệ thuật hình họa, vẽ đầu tượng thạch cao là bài tập nền tảng giúp người học rèn luyện tư duy quan sát, nắm bắt cấu trúc khối và không gian. Một tác phẩm dù được đánh bóng, lên sắc độ xuất sắc đến đâu nhưng nếu sai tỷ lệ thì cấu trúc tổng thể sẽ bị biến dạng hoàn toàn. Để kiểm soát hình họa một cách chuẩn xác, người vẽ cần áp dụng một hệ thống phương pháp khoa học từ dựng hình, đo đạc cho đến phân tích giải phẫu.

Phương pháp đo đạc và định vị bố cục hình thể

     Khi bắt đầu vẽ, sai lầm phổ biến là lao vào vẽ chi tiết mắt, mũi, miệng ngay lập tức. Để giữ đúng tỷ lệ, bạn cần tuân thủ các bước đo đạc kỹ thuật:

          – Quy tắc "Khóa bốn cạnh" tổng thể: Hãy sử dụng que đo để tìm ra điểm cao nhất (đỉnh đầu hoặc tóc) và điểm thấp nhất (chân đế) nhằm giới hạn chiều cao. Tiếp tục đo điểm xa nhất bên trái và bên phải để giới hạn chiều ngang. Khóa bốn cạnh này lại thành một khung hình chữ nhật tổng thể trên giấy nhằm đảm bảo bố cục cân đối trước khi đi vào chi tiết.

          – Chọn đơn vị đo chuẩn (Mô-đun): Người vẽ cần chọn một khoảng cách cố định trên tượng làm đơn vị chuẩn (thường là đoạn từ cằm đến chân mũi, hoặc từ chân mũi đến ngang lông mày). Từ đơn vị gốc này, bạn dùng que đo nhân tỉ lệ lên để phóng tỷ lệ tương ứng lên giấy vẽ, kiểm tra xem tổng chiều cao/chiều ngang bằng bao nhiêu lần đơn vị chuẩn.

          – Sử dụng dây dọi để tìm trục đứng: Thả dây dọi từ đỉnh đầu tượng xuống để kiểm tra độ thẳng đứng của trục chính. Hãy quan sát xem các điểm nhân trung, đỉnh mũi, hõm cổ... của mẫu đang thẳng hàng hay lệch sang trái/phải bao nhiêu so với dây dọi. Đây là bí quyết cốt lõi giúp hình vẽ không bao giờ bị lỗi ngả nghiêng.

Thuộc lòng các tỷ lệ giải phẫu sọ người cơ bản

     Mặc dù hình dáng của các mẫu tượng rất đa dạng (nam, nữ, già, trẻ), nhưng hệ khung xương sọ người cơ bản luôn tuân theo các tỷ lệ vàng tương đối. Việc thuộc lòng các thông số này giúp bạn dễ dàng đối chiếu và phát hiện nhanh lỗi sai khi dựng hình:

          • Tỷ lệ chiều cao trục mặt: Khuôn mặt người được chia thành 3 phần bằng nhau bao gồm: Đoạn 1 từ chân tóc đến đường ngang lông mày; Đoạn 2 từ đường lông mày đến chân mũi; Đoạn 3 từ chân mũi đến đáy cằm.

          • Tỷ lệ chiều ngang khuôn mặt: Khoảng cách giữa hai con mắt thường bằng đúng chiều dài của một con mắt. Độ rộng của cánh mũi sẽ tương ứng với khoảng cách giữa hai khóe mắt trong thẳng hàng đi xuống.

          • Tỷ lệ tai và môi: Chiều dài của tai thường bằng khoảng cách từ đường ngang lông mày đến đường chân mũi. Trong khi đó, khoảng cách từ chân mũi đến bờ môi dưới chiếm đúng 1/2 chiều cao của đoạn từ chân mũi đến cằm.

Bí quyết xử lý tỷ lệ ở các góc nhìn phối cảnh (Góc khó)

     Khi quan sát tượng thạch cao ở các góc ngước hoặc góc cúi, các tỷ lệ bằng nhau ở trên sẽ bị thay đổi hoàn toàn do quy luật xa gần (phối cảnh). Người vẽ cần xử lý linh hoạt:

          – Khi vẽ tượng ở góc ngước (nhìn từ dưới lên): Do phần cằm ở gần mắt người vẽ hơn nên khoảng cách từ chân mũi đến cằm sẽ bị phóng to và kéo dài ra. Ngược lại, phần trán và đỉnh đầu ở xa hơn nên bị thu ngắn lại. Các đường trục ngang của mắt, mũi, môi không còn nằm ngang mà sẽ cong võng lên trên.

          – Khi vẽ tượng ở góc cúi (nhìn từ trên xuống): Trực quan sẽ ngược lại hoàn toàn, phần đỉnh đầu và trán chiếm diện tích lớn, trong khi phần – cằm ở xa mắt nên bị thu nhỏ và ngắn lại rõ rệt. Các trục ngang lúc này sẽ cong vòng xuống phía dưới.

          – Tư duy phạt mảng trước khi tỉa chi tiết: Hãy áp dụng tư duy "tượng phạt mảng" để dựng các diện lớn trước (diện trán, diện má, diện hốc mắt) bằng các nét thẳng (nét kỷ hà). Dành khoảng thời gian đầu của bài vẽ chỉ để cố định khung hình này và liên tục lùi xa bài từ 2 - 3 mét để kiểm tra tổng thể xem hình đã chuẩn xác chưa rồi mới tiến hành đan chì lên bóng.

Kiểm soát họa cụ hỗ trợ dựng hình

     Để tỷ lệ đạt độ chính xác cao nhất, người vẽ không thể thiếu các họa cụ hỗ trợ chuyên dụng. Hãy luôn chuẩn bị một que đo thẳng, không bị cong vênh để đo tỉ lệ và một sợi dây dọi nhỏ để căn trục đứng. Bên cạnh đó, khi phác thảo hình dáng ban đầu, nên sử dụng bút chì có độ đậm vừa phải (2B hoặc 3B) gọt nhọn đầu để nét vẽ thanh mảnh, dễ điều chỉnh và không làm bẩn giấy khi sửa xóa.

     Làm chủ tỷ lệ tượng thạch cao không phụ thuộc vào cảm tính hay năng khiếu bẩm sinh, mà nằm ở tư duy quan sát logic và thói quen đo đạc cẩn thận. Việc luyện tập thuần thục phương pháp đo mô-đun và tư duy mảng lớn sẽ giúp bạn nâng cao tay nghề một cách nhanh chóng và bền vững.

MỸ THUẬT IDRAW

Cơ sở 1: 8 đường 27, P.Tân Quy, Q.7, Tphcm

Cơ sở 2: 81 Mai Văn Vĩnh, P.Tân Quy, Q.7, Tphcm

Cơ sở 3: 8D/1 đường 27, P.Tân Quy, Q.7, Tphcm

Cơ sở 4: 26 Trần Thị Ngôi, Phường 4, Q 8, Tphcm

Hotline: 0938 131 251

Email: mythuatidraw@gmail.com

Website: mythuatidraw.com